Tulipa türleri

LALELER

Zambakgiller familyasındandır. Anayurdu ülkemiz ile Küçükasya olan lalelerin 4.000 dolayında türü olduğu ileri sürülmekte, günümüzde bunlardan yalnızca 100 ile 150 kadar türü yetiştirilmektedir. Osmanlı imparatorluğu tarihinde bir döneme adını veren lalelerin bilimsel adındaki Tulipa sözcüğünün, dilimizdeki tülbent ya da türban kelimelerinden türetildiği sanılmaktadır. 1500'lerden sonra ülkemizden Hollanda'ya götürülen lale soğanlarıyla bitki orada üretilmiş, ıslah edilmiş, birçok melezi elde edilmiş ve sonra tüm dünyaya yayılmıştır. Doğal türdeki laleler 35 cm. kadar boylanabilir kültür türlerinde bitkinin yüksekliği 80 cm'ye kadar çıkar. Lalenin köküne

yakın düzeyden uzayan yaprakları şeridimsi biçimli, yeşil renkli ve dar ya da geniş yapılı olur. Lalenin ilkbaharda sağlam bir sapın ucunda açan yalınkat veya katmerli çiçekleri doğal türlerde sarı, kırmızı ya da gül rengi iken kültür türlerinde düz veya alacalı olmak üzere birçok renkte, hatta siyaha yakın lacivert renkli lale çiçekleri bile elde edilmiştir. Laleler ilkbaharda açan gösterişli çiçekleriyle çiçek tarhlarını ve bahçelerin bordürlerini süslediği gibi, evlerde balkonlarda saksı veya plastik kutular içinde de çok iyi biçimde yetiştirilir, kesme çiçek olarak da kullanılır.

İstekleri ve Üretimi

Serin ortamları seven, sıcak ortamlarda çabuk bozulan ve yeterli besin bulunması koşuluyla her tipteki toprakta yetiştirilebilen lale, kanaatkar bir bitkidir. Makul düzeyde sulanır; ancak, çiçek açtığı dönemde düzenli olarak sulanması gerekir. Üretimi soğanlarıyla yapılır. Ama, bu soğanların belli bir soğuklanma dönemini geçirmiş (yani sekiz-on hafta süreyle soğuk bir yerde bekletilmiş) olmaları gerekir. Bu nedenle lale soğanları rasgele bir sokak satıcısından alınmamalıdır. Ayrıca lale soğanlarının, birkaç yılda bir ıslah kuruluşundan alınarak yenilenmeleri de gerekmektedir. Lale soğanları, bahçelerimizde kış sonlarına doğru üstü yukarı gelecek şekilde, aralarında 10-15'er cm. bırakılarak doğrudan doğruya yetiştirileceği yere ekilir. Dikim derinliği nemli toprakta 5-7, kuru ve geçirgen toprakta 10-12 cm. olmalıdır.